Khi mua bảo hiểm cho lô hàng xuất nhập khẩu, câu hỏi đầu tiên bạn được hỏi là "chọn điều kiện A, B hay C". Chọn sai một chữ cái có thể là khác biệt giữa được bồi thường trọn vẹn và mất trắng cả lô hàng.
Bài này giải thích khác biệt thực chất giữa ba điều kiện, và đưa ra cách chọn theo từng loại hàng cụ thể.
Trả lời nhanh
ICC (Institute Cargo Clauses) là bộ điều khoản bảo hiểm hàng hóa chuẩn quốc tế, gồm ba mức:
- ICC A — bảo hiểm mọi rủi ro, trừ những gì nằm trong phần loại trừ. Rộng nhất, phí cao nhất.
- ICC B — chỉ bảo hiểm các rủi ro được liệt kê, gồm rủi ro của C cộng thêm động đất, núi lửa, sét, nước biển tràn vào, nguyên kiện hàng rơi khi xếp dỡ.
- ICC C — chỉ bảo hiểm rủi ro liệt kê tối thiểu: cháy nổ, tàu mắc cạn, chìm đắm, đâm va, dỡ hàng tại cảng lánh nạn, hy sinh tổn thất chung, ném hàng xuống biển.
Khác biệt cốt lõi: A bảo hiểm cái gì không bị loại trừ; B và C chỉ bảo hiểm cái gì được liệt kê. Mất cắp, thiếu hụt, va đập khi xếp dỡ chỉ có ICC A bảo hiểm.
1. ICC là gì và vì sao dùng nó?
Institute Cargo Clauses là bộ điều khoản do Institute of London Underwriters ban hành, được dùng làm chuẩn chung cho bảo hiểm hàng hóa trong thương mại quốc tế. Bản đang sử dụng phổ biến là bản sửa đổi năm 2009.
Lý do bộ điều khoản này trở thành chuẩn: khi lô hàng đi qua nhiều quốc gia, nhiều hệ thống pháp luật và nhiều bên vận chuyển, các bên cần một ngôn ngữ chung để xác định ai chịu rủi ro gì. Ngân hàng, hãng tàu, người mua và người bán ở các nước khác nhau đều hiểu "ICC A" nghĩa là gì mà không cần đọc lại toàn bộ hợp đồng.
Tại Việt Nam, các doanh nghiệp bảo hiểm áp dụng bộ điều khoản này trong quy tắc bảo hiểm hàng hóa vận chuyển đường biển, phù hợp với Bộ luật Hàng hải và Luật Kinh doanh bảo hiểm.
2. Bảng so sánh phạm vi ba điều kiện
| Rủi ro | ICC A | ICC B | ICC C |
|---|---|---|---|
| Cháy, nổ | Có | Có | Có |
| Tàu mắc cạn, chìm đắm, lật | Có | Có | Có |
| Phương tiện đường bộ lật, trật bánh | Có | Có | Có |
| Đâm va với vật thể bên ngoài | Có | Có | Có |
| Dỡ hàng tại cảng lánh nạn | Có | Có | Có |
| Hy sinh tổn thất chung | Có | Có | Có |
| Ném hàng xuống biển | Có | Có | Có |
| Động đất, núi lửa phun, sét đánh | Có | Có | Không |
| Hàng bị cuốn khỏi tàu | Có | Có | Không |
| Nước biển, nước sông, nước hồ tràn vào | Có | Có | Không |
| Nguyên kiện hàng rơi khi xếp dỡ lên xuống tàu | Có | Có | Không |
| Mất trộm, mất cắp | Có | Không | Không |
| Giao thiếu hàng, thiếu hụt | Có | Không | Không |
| Va đập, vỡ, móp méo khi xếp dỡ thông thường | Có | Không | Không |
| Nước mưa làm ướt hàng | Có | Không | Không |
| Rò rỉ, hao hụt bất thường | Có | Không | Không |
Bảy dòng đầu là phần chung của cả ba điều kiện — đây chính là nội dung của ICC C.
3. ICC A — bảo hiểm mọi rủi ro
ICC A dùng cách tiếp cận "all risks": bảo hiểm mọi tổn thất và hư hỏng xảy ra cho hàng hóa, trừ những gì được liệt kê rõ trong phần loại trừ.
Hệ quả pháp lý quan trọng: khi có tranh chấp, với ICC A thì doanh nghiệp bảo hiểm phải chứng minh tổn thất thuộc diện loại trừ mới được từ chối. Với ICC B và C thì ngược lại — bạn phải chứng minh tổn thất thuộc rủi ro được liệt kê.
Đây là khác biệt lớn về thực tế xử lý hồ sơ, không chỉ là chuyện phạm vi rộng hẹp.
ICC A phù hợp với: hàng giá trị cao, hàng dễ vỡ, hàng điện tử, hàng dễ bị mất cắp, hàng đi tuyến dài qua nhiều lần chuyển tải.
4. ICC B — rủi ro liệt kê mở rộng
ICC B gồm toàn bộ rủi ro của ICC C, cộng thêm bốn nhóm:
- Thiên tai: động đất, núi lửa phun, sét đánh
- Hàng bị cuốn khỏi tàu do sóng
- Nước biển, nước sông, nước hồ tràn vào phương tiện, container hoặc nơi chứa hàng
- Nguyên kiện hàng rơi khỏi tàu hoặc rơi trong khi xếp dỡ lên xuống tàu
Điểm cần đọc kỹ ở nhóm thứ ba: ICC B bảo hiểm nước tràn vào phương tiện — không bảo hiểm nước mưa làm ướt hàng trong quá trình vận chuyển hoặc lưu kho. Hai tình huống này khác nhau và chỉ ICC A phủ cả hai.
Điểm cần đọc kỹ ở nhóm thứ tư: phải là nguyên kiện hàng rơi. Nếu hàng bị va đập, móp méo trong quá trình xếp dỡ nhưng kiện hàng không rơi thì ICC B không bảo hiểm.
5. ICC C — mức tối thiểu
ICC C chỉ bảo hiểm bảy nhóm rủi ro cơ bản — đều là các sự kiện lớn liên quan đến phương tiện vận chuyển, không phải rủi ro với bản thân hàng hóa:
- Cháy hoặc nổ
- Tàu mắc cạn, chìm đắm hoặc lật
- Phương tiện vận chuyển đường bộ bị lật hoặc trật bánh
- Đâm va giữa phương tiện với vật thể bên ngoài (không phải nước)
- Dỡ hàng tại cảng lánh nạn
- Hy sinh tổn thất chung
- Ném hàng xuống biển
Nói cách khác, ICC C bảo hiểm cho trường hợp tàu hoặc xe gặp nạn. Nếu tàu đi bình thường mà hàng vẫn hỏng — do ẩm, va đập, mất cắp — thì ICC C không chi trả.
ICC C phù hợp với ai? Chủ yếu là hàng rời giá trị thấp, khó hỏng và không hấp dẫn trộm cắp: than, quặng, cát, một số loại phân bón. Với hàng đóng gói thông thường, ICC C để lại khoảng trống rủi ro rất lớn.
6. Loại trừ áp dụng cho cả ba điều kiện
Dù chọn A, B hay C, các trường hợp sau đều không được bảo hiểm:
| Nhóm loại trừ | Nội dung |
|---|---|
| Đóng gói không phù hợp | Bao bì không đủ bảo vệ hàng trong điều kiện vận chuyển thông thường |
| Bản chất tự nhiên của hàng | Hao hụt thông thường, bay hơi, hư hỏng tự nhiên, côn trùng gây hại vốn có |
| Hành vi cố ý | Tổn thất do hành vi cố ý của người được bảo hiểm |
| Chậm trễ | Tổn thất do chậm trễ, kể cả khi chậm trễ phát sinh từ rủi ro được bảo hiểm |
| Tàu không đủ khả năng đi biển | Khi người được bảo hiểm biết về tình trạng này lúc xếp hàng |
| Chiến tranh, đình công | Có thể mua thêm bằng điều khoản mở rộng riêng |
Nhóm đóng gói không phù hợp là nguyên nhân từ chối bồi thường phổ biến nhất trong thực tế. Nhiều doanh nghiệp mua ICC A rồi vẫn bị từ chối vì bao bì không đạt chuẩn cho hành trình đường biển dài ngày.
7. Chọn điều kiện nào cho lô hàng của bạn
| Loại hàng | Nên chọn | Lý do |
|---|---|---|
| Điện tử, thiết bị, linh kiện | ICC A | Giá trị cao, dễ hỏng do va đập và ẩm, dễ bị mất cắp |
| Dệt may, giày dép, hàng tiêu dùng | ICC A | Nhạy cảm với ẩm và nước mưa, dễ tiêu thụ nên rủi ro mất cắp cao |
| Máy móc, thiết bị công nghiệp | ICC A | Giá trị lớn, hư hỏng một bộ phận có thể làm hỏng cả hệ thống |
| Thực phẩm đóng gói, nông sản chế biến | ICC A hoặc B | Nhạy cảm với nước; nếu bao bì tốt và tuyến ngắn có thể cân nhắc B |
| Hóa chất, nguyên liệu công nghiệp đóng thùng | ICC B trở lên | Tối thiểu cần phủ rủi ro nước tràn vào |
| Hàng rời giá trị thấp: than, quặng, cát, đá | ICC C có thể đủ | Khó hỏng, không hấp dẫn trộm cắp, giá trị đơn vị thấp |
Ba câu hỏi để tự quyết:
Hàng có sợ nước không? Nếu có, tối thiểu ICC B. Nếu sợ cả nước mưa, phải ICC A.
Hàng có dễ bị mất cắp không? Nếu có, bắt buộc ICC A — B và C không phủ rủi ro này.
Giá trị lô hàng bao nhiêu so với chênh lệch phí? Với lô hàng vài tỷ đồng, chênh lệch phí giữa A và C thường rất nhỏ so với rủi ro mất trắng.
8. Ba điều khoản bổ sung nên biết
Ngoài việc chọn A, B hay C, có ba điều khoản mở rộng đáng cân nhắc tuỳ hoàn cảnh:
- Điều khoản chiến tranh (War Clauses) — cần thiết nếu tuyến vận chuyển đi qua vùng có xung đột hoặc vùng biển có rủi ro an ninh.
- Điều khoản đình công (Strikes Clauses) — bảo hiểm tổn thất do đình công, bạo loạn, gây rối tại cảng. Đáng cân nhắc với tuyến đi qua các cảng hay có tranh chấp lao động.
- Bảo hiểm theo điều kiện "kho đến kho" — phạm vi bảo hiểm bắt đầu từ khi hàng rời kho người bán đến khi vào kho người mua, thay vì chỉ trong hành trình biển. Đây là điểm nên xác nhận rõ vì phần lớn tổn thất thực tế xảy ra ở đoạn vận chuyển nội địa hai đầu.
Tổng kết: Khác biệt cốt lõi giữa ba điều kiện không nằm ở số lượng rủi ro mà ở cách tiếp cận. ICC A bảo hiểm mọi thứ trừ phần loại trừ; ICC B và C chỉ bảo hiểm những gì được liệt kê.
Ba rủi ro chỉ ICC A phủ mà rất hay xảy ra trên thực tế: mất cắp, thiếu hụt hàng, và va đập khi xếp dỡ. Nếu lô hàng của bạn có thể gặp một trong ba, đừng chọn B hoặc C chỉ để tiết kiệm phí.
DBV247 báo phí cả ba điều kiện để bạn so sánh trực tiếp trên lô hàng cụ thể, và tư vấn điều khoản mở rộng phù hợp với tuyến vận chuyển. Xem chi tiết bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu, hoặc nếu vận chuyển trong nước thì xem bảo hiểm hàng hóa vận chuyển nội địa. Hotline 0869 656 561.
Câu hỏi thường gặp
ICC là viết tắt của Institute Cargo Clauses — bộ điều khoản bảo hiểm hàng hóa do Institute of London Underwriters ban hành, được dùng làm chuẩn chung trong thương mại quốc tế.
Ba điều kiện A, B, C khác nhau ở phạm vi rủi ro được bảo hiểm: A rộng nhất, C hẹp nhất. Phí bảo hiểm giảm dần từ A xuống C.
Cách tiếp cận ngược nhau. ICC A bảo hiểm mọi rủi ro, trừ những gì được liệt kê trong phần loại trừ — tức là cái gì không bị loại trừ thì được bảo hiểm.
ICC B và C chỉ bảo hiểm những rủi ro được liệt kê cụ thể — cái gì không nằm trong danh sách thì không được bảo hiểm.
Hệ quả thực tế: với ICC A, khi tranh chấp thì doanh nghiệp bảo hiểm phải chứng minh tổn thất thuộc diện loại trừ. Với B và C, người mua bảo hiểm phải chứng minh tổn thất thuộc rủi ro được liệt kê.
Chỉ ICC A. Mất trộm, mất cắp, giao thiếu hàng không nằm trong danh sách rủi ro được liệt kê của ICC B và C.
Đây là một trong những khác biệt quan trọng nhất trên thực tế, vì mất cắp là rủi ro phổ biến với hàng giá trị cao và hàng dễ tiêu thụ.
ICC A bảo hiểm. ICC B bảo hiểm tổn thất do nước biển, nước sông, nước hồ tràn vào phương tiện hoặc nơi chứa hàng. ICC C không bảo hiểm rủi ro này.
Nếu hàng của bạn nhạy cảm với nước, tối thiểu phải chọn ICC B.
Chỉ ICC A bảo hiểm tổn thất do va đập, rơi vỡ trong quá trình xếp dỡ thông thường. ICC B và C không bảo hiểm, trừ trường hợp nguyên kiện hàng rơi khỏi tàu hoặc rơi trong khi xếp dỡ lên xuống tàu — ICC B có bảo hiểm trường hợp này.
ICC A. Hàng điện tử có giá trị cao trên đơn vị khối lượng, dễ hỏng do va đập và ẩm, đồng thời là mục tiêu của mất cắp — cả ba rủi ro này ICC B và C đều không phủ đủ.
Chênh lệch phí giữa A và C thường không đáng kể so với giá trị lô hàng điện tử.
Phí giảm dần từ A xuống C, nhưng mức chênh thường nhỏ hơn nhiều so với mức chênh về phạm vi bảo hiểm. Với phần lớn loại hàng, tiết kiệm được từ việc chọn C thay vì A không bù nổi rủi ro mất trọn lô hàng vì một sự cố không thuộc danh sách được liệt kê.
Phí cụ thể phụ thuộc loại hàng, tuyến vận chuyển, phương thức đóng gói và lịch sử tổn thất.
Ba nhóm chính áp dụng cho cả A, B và C: tổn thất do đóng gói không phù hợp; do bản chất tự nhiên của hàng hóa (hao hụt thông thường, hư hỏng tự nhiên); và do hành vi cố ý của người được bảo hiểm.
Ngoài ra còn có loại trừ về chiến tranh, đình công, tàu không đủ khả năng đi biển. Riêng chiến tranh và đình công có thể mua thêm bằng điều khoản mở rộng.
Nguồn tham khảo
- Institute Cargo Clauses (A), (B), (C) — bộ điều khoản do Institute of London Underwriters ban hành, bản sửa đổi năm 2009, được sử dụng phổ biến trong thương mại quốc tế
- Bộ luật Hàng hải Việt Nam số 95/2015/QH13
- Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15
- Quy tắc bảo hiểm hàng hóa vận chuyển bằng đường biển — Tập đoàn Bảo hiểm DBV
Nội dung được đội ngũ DBV247 biên soạn và cập nhật ngày 06/08/2026. Quy định pháp luật và biểu phí có thể thay đổi — vui lòng liên hệ hotline 0869 656 561 để được xác nhận thông tin mới nhất.
